Rekonstruksi Pengaturan Serious Misconduct Dalam Hubungan Kerja Indonesia Melalui Lensa Yurisprudensi Dan Hukum Komparatif

Main Article Content

Sugeng Santoso PN
Andari Yurikosari, A. Hasnanda Sakina Maheswari, Unggul Prayudho Satriyo

Abstract

Penelitian ini mengkaji ketidakpastian hukum dalam Pemutusan Hubungan Kerja (PHK) akibat kesalahan berat (serious misconduct) di Indonesia setelah pembatalan Pasal 158 UU Ketenagakerjaan oleh Mahkamah Konstitusi. Meskipun pemerintah telah memperkenalkan konsep "pelanggaran bersifat mendesak" melalui PP No. 35 Tahun 2021, kebijakan ini dinilai belum memberikan parameter objektif yang jelas sehingga memicu perbedaan penafsiran di tingkat pengadilan. Dengan metode penelitian yuridis-normatif dan pendekatan komparatif terhadap sistem hukum di Singapura, Malaysia, dan Inggris, riset ini mengusulkan rekonstruksi hukum yang memisahkan antara tanggung jawab industrial dan proses pidana. Hasil penelitian merekomendasikan agar Indonesia mengadopsi prinsip due inquiry (penyelidikan internal yang adil) dan doktrin repudiatory breach untuk menilai pelanggaran kontrak secara mandiri tanpa harus menunggu putusan pidana, guna menjamin kepastian hukum bagi pengusaha sekaligus melindungi hak konstitusional pekerja.

Article Details

How to Cite
Santoso PN, S., & Andari Yurikosari, A. Hasnanda Sakina Maheswari, Unggul Prayudho Satriyo. (2026). Rekonstruksi Pengaturan Serious Misconduct Dalam Hubungan Kerja Indonesia Melalui Lensa Yurisprudensi Dan Hukum Komparatif. JATISWARA, 41(1), 118–134. Retrieved from https://jatiswara.unram-ac.id/index.php/js/article/view/60
Section
Articles

References

https://s.mkri.id/public/content/persidangan/putusan/putusan_mkri_13172_1758093504.pdf.

Majeed, Nasir, Amjad Hilal, and Arshad Nawaz. “Doctrinal Research in Law: Meaning, Scope and Methodology.” Bulletin of Business and Economics (BBE) 12, no. 4 (2023): 559–63. https://doi.org/10.61506/01.00167.

Ministry of Manpower Singapore. “Termination Due to Employee Misconduct.” Ministry of Manpower Singapore, 2018. https://www.mom.gov.sg/employment-practices/termination-of-employment/termination-due-to-misconduct.

Morris, Anne. “Termination of Employment Due To Custodial Sentence.” DavidsonMorris, 2025. https://www.davidsonmorris.com/termination-of-employment-for-criminal-conviction-uk/.

Nunes, Paula Martins, Teresa Proença, and Mauro Enrique Carozzo Todaro. “Adaptation and Validation of Self-Report Job Precariousness Scale for Brazilian Gig Work Context.” RAE Revista de Administracao de Empresas 64, no. 5 (2024): 1–29. https://doi.org/10.1590/S0034-759020240502.

Parasuraman, Balakrishnan. “Domestic Inquiry, Misconduct and the Rules of Natural Justice in the Context of Malaysian Industrial Relations,” 2008, 293–320. https://www.semanticscholar.org/paper/Domestic-inquiry%2C-misconduct-and-the-rules-of-in-of-Parasuraman/107f650b7a1250d61364fa55f458131f0369d923.

Rajan, R. Usha Devi R. V., Siti Zaharah Jamaluddin, and Ashgar Ali Ali Mohamed. “Pre-Dismissal Right to Be Heard in the Private Sector in Malaysia: Lessons from England and India.” Journal of Legal, Ethical and Regulatory Issues 24, no. 1 (2021): 1–591. https://www.abacademies.org/articles/predismissal-right-to-be-heard-in-the-private-sector-in-malaysia-lessons-from-england-and-india-10163.html.

Sekretariat Kabinet Republik Indonesia. “Pemerintah Terbitkan Perpu Cipta Kerja.” Setkab.go.id, 2022. https://setkab.go.id/pemerintah-terbitkan-perppu-cipta-kerja/.

Sonhaji. “Analisis Yuridis Pemutusan Hubungan Kerja Akibat Kesalahan Berat Pekerja.” Administrative Law and Governance Journal 2, no. 1 (2019): 60–78. https://doi.org/10.14710/alj.v2i1.60-78.

Suparto, and Zulkifli. “KEDUDUKAN PUTUSAN MAHKAMAH KONSTITUSI DALAM HUKUM KETENAGAKERJAAN (KAJIAN TERHADAP PUTUSAN MAHKAMAH KONSTITUSI NO. 37/PUU- IX/2011).” Jurnal Hukum Dan Pembangunan 52, no. 1 (2022): 78–110. https://doi.org/https://doi.org/10.21143/jhp.vol52.no1.3325.

TCW Global. “Gross Misconduct.” Tcwglobal.com, 2024. https://www.tcwglobal.com/payrolling-terms/gross-misconduct.

Tripartite Alliance for Fair & Progressive Employment Practices. “Dismissal and Termination of Employment | TAFEP.” www.tal.sg, n.d. https://www.tal.sg/tafep/employment-practices/dismissal.

U.Z., Ahmad Fahmi, and Arinto Nugroho. “ANALISIS YURIDIS PEMUTUSAN HUBUNGAN KERJA KARENA PELANGGARAN BERSIFAT MENDESAK YANG TERKUALIFIKASI PERBUATAN PIDANA TANPA PEMBERITAHUAN.” Novum : Jurnal Hukum 10, no. 3 (2023). https://doi.org/https://doi.org/10.2674/novum.v0i0.47606.

Utama, Dodi. “ANALISI YURIDIS PEMUTUSAN HUBUNGAN KERJA (PHK) AKIBAT KESALAHAN BERAT (Studi Kasus Putusan No No 1112 K/Pdt-SusPHI/2017 Dan Putusan No 140 K/Pdt-Sus-PHI/2017).” Jurnal Ilmiah Ilmu Pendidikan Dan Sosial 11, no. 2 (2022). https://ejournal.unibabwi.ac.id/index.php/sosioedukasi/index.

Wiley, Carolyn. “Reexaminating Perceived Ethics Issues and Ethics Roles among Employment Managers.” Journal of Business Ethics 17, no. 2 (1998): 147–61. https://doi.org/10.1023/a:1005795731002.

Yolanda R., Emilya, and Gunardi. “PELAKSANAAN PEMUTUSAN HUBUNGAN KERJA TERHADAP PEKERJA YANG TERKENA PEMUTUSAN HUBUNGAN KERJA SEPIHAK KARENA KESALAHAN BERAT BERDASARKAN PUTUSAN MK NO. 012/PUU-I/2003.” Jurnal Hukum Adigama 4, no. 2 (2021).

Yurikosari, Andari, Sugeng Santoso PN, Amriyati, Gabriel Bramantyo Utomo, and Ning Adiasih. “DISPARITAS PUTUSAN HAKIM DALAM DALUARSA GUGATAN PHK PADA PENGADILAN HUBUNGAN INDUSTRIAL” 12, no. 1 (2024).